آموزش صوت و لحن

مدرس :استاد غلامرضا شاه میوه

درس چهارم


در ادامه ی مبحث ارتفاع و مساحت صوت طبق وعده ی قبلی به تقسیم بندیهای مشهور اصوات انسانی اشاره نموده و با این گروهها آشنا خواهیم شد . مطابق یک تقسیم بندی صدای زنان و کودکان در یک گروه و صدای مردان نیز در یک گروه قرار می گـــیرد و برای هر کدام از این دو گروه کلّی نیز سه قسم صدا را در نظر می گیرند که به ترتیب : بم ، توسّط و زیر میباشد . بنـا بر این اسا می هر کدام از این صداهای شش گانه که تمامی انسانها را در بر می گیرد به ترتیب زیر خواهد بود :

1-  صدای بم مردان که به آن باس (Bass ) گفته می شود .

2-  صدای توسّط مردان ( نه بم و نه زیر ) که به آن باریتون ( Bariton) گفته می شود .

3-  صدای زیر مردان که به آن تنور ( Tenor ) گفته می شود .

4-  صدای بم زنان که به آن آلتو (Alto ) می گویند .

5-  صدای توسّط زنان که متزوسُپرانو ( Mezzo Soprano ) خوانده می شود .

6-  صدای زیر زنان که به آن سُپرانو ( Soprano ) می گویند .

امّا تقسیم بندی دیگری نیز وجود دارد که درآن مثلاً صدای مردان را به دو گروه بم و زیر تقسیم بندی کرده و هر کدام را بـه دو گروه تقسیم می نماید . بر اساس این تقسیم بندی که در تلاوت قرآن بیشتر کاربرد دارد صدای بم مردان به دو گروه باس اوّل یا (Premier Bass ) و باس دوّم یا ( Second Bass ) و صدای زیر مردان نیز به دو گروه تنور اوّل و تنوردوّم تقسـیم می گردد . اکنون برای آشنائی شما با هر کدام از این گروههای چهارگانه صوتی در مردان به ترتیب یاد شده به چهـار مثال صوتی در این زمینه گوش دهید :

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1

2

 

 

3

4

 

 

5

6

 

 

7

8

 

 

باس اول

 

 

باس دوم

 

 

تنور اول

 

 

تنور دوم

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 








 2. شدت صوت


شدّت صوت که به آن قوّت یا رسائی و یا بلندی صوت نیز گفــته می شود ، دوّمین ویژگی مهم اصوات است و آن عبارت است از: « میزان انرژی آزاد شده صوتی از یک منبع صوتی در فضـای اطراف آن » امروزه وجود بسیاری از دستگاههای تقویت صوت که وظیفه ی اصلی آنها زیاد کردن شدّت یا قوّت صوت است موجب گردیده که نقش این عامل در تلاوت قرآن کم رنگ تر شود . شدّت صدا را ولوم ( Voloum ) نیز می خوانند بنا بر این وقتی گفته می شود ولوم صدای رادیو یا پخش صوت را کم یا زیــاد کنید به این معنا نیست که ارتفاع آن صدا کم یا زیاد میشود بلکه معنای آن این است که شدّت یا قوّت صدائی که در حال پخــــش است کاهش یا افزایش می یابد . شدّت صدای انسانها با هم متفاوت است . برخی در هنگام تکلّم عادّی از صدای قویتری برخوردار هستند و برخی از صدای ضعیفتر ، این موضوع تا حدّ زیادی به عواملی همچون محیط ، نژاد و وراثت و تا اندازه ی کمی نیز به تمــرین و ممارست بسـتگی دارد . امّا از نظر علمی سه عامل مؤثّر در شدّت یک صدا دخالت دارد :

1- منبع تولید کننده ی صوت

2- محیط انتشار صوت

3- تشدید کننده ها

منبع تولید کننده‌ ی صدا که در انسانها حنـجره یا گلو می باشد ، ممکن است از خصوصیّاتی برخوردار باشد که صدائی قویـتر تولید کرده یا بالعکس صدائی ضعیف تر . زیرا بطور طبیعی برخی از افراد از بُرد صــــدای بیشتری در محیط اطراف خود برخوردار هستند برای مثال اگر دو نفر را در نظـــر بگیریم که هر دو با یک فرکانس همـــسان مثلاً HZ 200 شروع به تولید صدا از دو نقطـه روی یک خط بـــنمایند و صدای شخص اوّل تا مسافت 50 متری اطراف بُرد داشته باشد امّا صـــدای شخص دوّم تا 100 متر هــم برود ، اصطلاحاً می گویند صدای شخص دوّم بسیار قویتر و شدید تر از نفر اوّل می باشد . عامل دوّم محیط است که قبـــلاً گفته شد اگر مثلاً هوای خشک باشد بُرد صدا بیـــشتر است نسبت به جائی که محیط آب یا هوای مرطوب باشد و بالأخره عامل سوّم تشــدید کننده ها است . همان گونه که در بسیاری از سازها جعبه ای با نام جعبه ی تشدید وجود دارد و موجب دوام و بلندی بیشتر و ایجاد طنین خاص در صدای آن ساز میگردد در انسان نیز حفره های بینی ، حفره دهان ، استخوان های قفسه ی سینه و سر و فضای حنــجره و فارنکس ( Pharynx ) بنوعی تشدید کننــده محسوب می شوند که موجب تقویت و دوام بیشتر صدا در انسان می شوند .

Zugriffe: 2725